NS is niet zo blij met dit initiatief. Ze blijken zelf plannen te hebben om een soortgelijke applicatie te maken. Ze willen de ‘Trein’ applicatie verbieden omdat Stevense geen toestemming heeft om de gegevens uit de database te gebruiken. In een interview met Bright vertelt Stevense dat de NS de informatie op internet een spin-off is van het spoorboekje. Volgens hem kunnen ze zich niet beroepen op het databankrecht omdat ze geen investeringen hebben gedaan in deze databank. Advocaat Oliver Oosterbaan beaamt dit: het databankrecht is alleen van toepassing als blijkt dat de NS een substantiële investering heeft gedaan in deze databank. (bron: 24Oranges).

De vormgeving van de applicatie zal niet leiden tot protesten zoals die van de NS. De foto’s, die als achtergrond gebruikt zijn, zijn door hun makers onder een Creative Commons Naamsvermelding licentie op de fotoharing website flickr gepubliceerd. Deze licentie staat gebruik van de gelicenseerde werken vrij toe mits de naam van de maker vermeld wordt (zie de screenshot hieronder hoe Dennis Stevense de Naamsvermeldingen geïmplementeerd heeft). Dit geld ook voor gebruik met en commerciële doelstelling zoals het opnemen in een iphone applicatie die inmiddels meerdere 1000 keer gedownload is (voor €2.39). Voor Dennis Stevense is dit dus in iedere geval een goede deal maar wat hebben de fotografen eraan? De grote populariteit van de applicaties levert de makers van de foto’s in ieder geval veel extra aandacht op. De NS zou er goed aan doen om dit voorbeeld moeten te volgen en hun gegevens beschikbaar stellen voor dit soort initiatieven. Train laat zien dat het open beschikbaar stellen van dergelijke informatie innovative producten op kan leveren. Het feit dat de NS over veel expertise op het gebied van het samenstellen van dienstregelingen beschickt betekend nog lang niet dat de NS de beste partij is om mobile applicaties te ontwikkelen. De Harvard Econoom Eric van Hippel heeft hiervoor de begrip ‘User driven innovation’ geïntroduceerd. Innovate vind heden ten dage steeds meer op initiatief van gebruikers plaats omdat gebruikers uiteindelijke diegenen zijn die de meeste baat bij het verbeteren van een dienst of product hebben. Het vrij beschikbaar stellen van data (of omdat deze als feiten niet beschermt zijn of expliciet door ze onder een open content licentie te publiceren) heeft zo het potentiaal om onverwachte innovative oplossingen tot stand te brengen. Het voorbeeld van Trein laat zien hoe dit uiteindelijk voor iedereen van voordeel kan zijn: De ontwikkelaar, reizigers en de NS.

Shibuya, Tokio

Het Wikitravel project bestaat vijf jaar, inspiratie kwam in 2003 naar aanleiding van de online encyclopedie Wikipedia. Net als Wikipdia gebruikt Wikitravel wiki-technologie zodat gebruikers zelf content kunnen creëren, updaten en editen. Alle kennis wordt gedeeld en samengevoegd, hoe meer mensen meewerken, hoe beter het wordt, zo is de gedachte. Anders dan Wikipedia is de bedoeling niet een encyclopedie te maken:

Wikitravel heeft als doelen mensen te vertellen hoe ze over de hele wereld kunnen reizen, niet om alles op de planeet te documenteren. Zodra je het gevoel krijgt datje referenties en voetnoten nodig hebt op Wikitravel, kun je je beter richten tot Wikipedia, zo licht Wikitravel haar doelstellingen toe.

Wikitravel is gebouwd in dezelfde spirit van kennisdelen die reizen zo aangenaam maakt. Als reizigers elkaar ontmoeten vertellen ze elkaar over plaatsen die ze zagen en vragen elkaar naar bestemmingen die ze nog gaan bezoeken. Wikitravel wil het makkelijk maken die informatie te delen. Daarom is bewust gekozen voor een Creative Commons (CC-BY-SA) licentie:

It’s a piece of legal documentation created by the great people at Creative Commons that basically says the same thing… : give Wikitravellers credit for their work, and share with other people.

kaart van Japan

Zo stond kennisdelen aan de wieg van Wikitravel en de behoefte van reizigers aan accurate informatie die uitgevers van papieren reisgidsen niet kunnen bieden. Time Magazine verwoord het als volgt:

The best travel guides have one thing in common: they’re up to date. That’s why WikiTravel has become the most invaluable travel resource on the Web. While message boards like Lonely Planet’s Thorn Tree Travel Forum are great for specific questions — such as “Should I spend more than a day at Angkor Wat?” — and community sites like TripAdvisor are useful for seeing other folks’ photos and reviews, only WikiTravel keeps a concise, current directory of nearly 20,000 destinations. It’s so complete, you’ll be tempted to skip the guidebook altogether.

De artikelen van Wikitravel zijn verkrijgbaar in vele talen, waaronder: Deutsch, English, Español, Français, Italiano, 日本語, Nederlands, Português, Català, Esperanto, Suomi, עברית, हिन्दी, Magyar, Polski, Română, Русский, Svenska. De Hebreeuwse variant is zojuist online gegaan. Iedereen kan een eigen Wikitravel starten in een geprefereerde taal.

Sinds kort zijn Wikitravel gidsen ook als papieren reisgidsen te verkrijgen. In april 2006 werden Wikitravel en World66, een andere reis wiki, gekocht door Internet Brands, Inc., beheerder van informaties sites voor consumenten. Wiktravel Books is ook onderdeel van Internet Brands en een commerciële onderneming, van onder andere één van de oprichters van Wikitravel. Net als de online reisgidsen vallen de papieren varianten onder een (gelijke) Creatieve Commons licentie en kunnen dus vrij gedistribueerd worden. Recent kondigde Wikitravel haar nieuwste telg aan: Wikitravel Paris met de primeur van OpenStreetMap kaarten. Het uit Groot-Brittannië afkomstige OpenStreetMap verzamelt geografische data en maakt deze beschikbaar onder een Creative Commons (CC-BY-SA) licentie. In Nederland wordt OpenStreetMap gesteund door de Digitale Pioniers regeling. De Nederlandse organisatie Vrijschrift heeft met deze ondersteuning een Nederlandse OpenStreetMap gemeenschap opgericht, met vrijwilligers die op systematische wijze landkaartdata verzamelen van vrijwel geheel Nederland.

CC’s CEO Joi Ito zegt in een persbericht voor dit project dat het van belang is dat mensen zich realiseren dat CC niet zomaar een ’schattig idee’ is, maar een cruciaal onderdeel van het succes van veel bedrijven, artiesten, auteurs en andere professionals. Zo worden in het Case Studies Project voorbeelden in de schijnwerper gezet als de Nederlandse Blender Foundation en hun succes met het toepassen van Creative Commons licenties op allebei hun Open Source 3D animaties. Ook het overall gebruik van CC door NYTimes bestseller auteur Cory Doctorow om zijn boeken te verspreiden wordt belicht. Daarnaast zijn gedetailleerde case studies te vinden over het Luxemburgse, maar wereldwijd opererende Jamendo en natuurlijk de casus van Nine Inch Nails Ghost I-IV en The Slip album. Doel is de focus te leggen op het verhaal van deze successen.

Alle hulp welkom

Doel was niet een statisch Collaborative Cases Studies systeem te bouwen. Liever bouwt CC verder op haar Semantic MediaWiki-based wiki (zie ook de participatie pagina van de CC wiki), zodat een simpel, door iedereen te gebruiken formulier ontstaat voor het toevoegen en aanpassen van case studies. Omdat het systeem een gestructureerde wiki is kan er makkelijk doorheen gezocht worden (zoals dit voorbeeld van een zoekactie op alfabetische volgorde met naam van de pagina, auteur, media format en land van herkomst).

Cory Doctorow by Joi Ito

Creative Commons nodigt iedereen uit om mee te doen en van het Case Studies project een ’super solide project’ te maken. Er zijn vooral meer case studies nodig, van overal ter wereld, in elke taal. Wie meer dan één taal beheerst kan meehelpen de case studies te vertalen. Wie echt een held wil zijn steekt zijn energie in de public roadmap van het project, geïnteresseerden melden zich via de cc-community mailing list of het IRC chat channel.

Wie meer redenen wil om mee te doen: Creative Commons Australië heeft op haar conferentie een boekje gepresenteerd waarin 60 cases studies uit het project zijn opgenomen. Er komen nog meer van dit soort boekwerkjes, waarin eenieder die nu meedoet dus wellicht in de toekomst zijn project terug kan vinden.

Deze zomer zullen op een aantal conferenties nieuwe case studies in the picture gezet worden op grote schermen, onder andere op Communia/CC Europe op 30 juni en 1 juli in België en FSCONS op 25 en 26 oktober in Gothenburg, Zweden.

Creative Commons bedankt: Jessica Coates, Rachel Cobcroft, Elliot Bledsoe, Timothy Vollmer, Cameron Parkins, Tim Hwang, Greg Grossmeier, en Michelle Thorne die deel waren van het projectteam voor het Collaborative Case Studies Project.

Meer hulp is altijd welkom, in de vorm van aandacht op bijvoorbeeld blogs of door case studies toe te voegen in het systeem.

“De Nieuwe Kaart van Nederland biedt een landsdekkend totaaloverzicht van ruimtelijke plannen; een blik op de toekomst van uw eigen omgeving. De Nieuwe Kaart van Nederland laat zien waar het Nederlandse landschap in de toekomst zal veranderen.”, aldus de makers.

In 1995 kwam het Amsterdams Architectuurcentrum ARCAM met een kaart van de regio met daarop alle bouwplannen. Rotterdam volgde met een kaart van de Zuidvleugel van de Randstad. Aanleiding om voor heel Nederland een kaart met plannen samen te stellen. Maart 1997 werd de eerste ‘Nieuwe kaart van Nederland’ opgeleverd. Daarop waren zo’n 2700 plannen voor wonen, werken, natuur en infrastructuur te vinden. Maar de kaart is nooit af, net zo min als de plannen voor Nederland.

Nog voor 2015 gaat volgens de Nieuwe Kaart ruim 10% van het Nederlandse grondgebied op de schop. Dat levert zo’n 932.000 nieuwe woningen en 42.500 hectare nieuw bedrijventerrein op voor de kaart. Wie wil weten hoe dat er uit ziet kan de kaart in diverse GIS formaten opvragen, bekijken op Google Earth of in vogelvlucht over de plannen gaan.

Het valt Engelfriet op dat het gebruik van Creative Commons licenties vaak typisch Hollandse ongenoegens oproept: soit, we willen best onder naamsvermelding werk vrijgeven. Vooruit dan maar, want het is mooi dat steeds meer content door meer mensen gezien en gebruikt wordt. Maar liever niet op commerciële basis. Je vakantiefoto terugvinden op abri’s door de stad geeft om meerdere redenen een vervelend gevoel. Eén van die redenen is dat anderen geld verdienen aan jouw werk, zonder je deelgenoot te maken van de opbrengsten.

Maar, zo vraagt Engelfriet zich af, is dat wel een legitiem bezwaar? In zijn post ‘waarom ik al mijn werk gratis weggeef’ redeneert hij dat ‘copyright’ inmiddels voor velen gelijk lijkt te staan aan ‘geld verdienen’. Dat is niet zo, copyright geeft juridische bescherming; het geeft de maker erkenning als maker. En daarnaast zijn van royalty’s niet veel mensen rijk geworden.

Engelfriet haalt in deze context een econoom aan die hij sprak over een boek dat deze econoom niet aan de straatstenen kwijt raakte. De tekst belandde online, met een Creative Commons licentie. Maar wel met één die commercieel gebruik niet toestond. Immers, iemand anders zou maar eens geld verdienen aan de pennenvruchten. De tekst van de econoom hield het volgens de anekdote een half uur uit onder deze licentie. Waarom ook niet voor commercieel gebruik, zo filosofeerde de econoom? Als het de auteur niet lukt zijn werk commercieel uit te buiten is er ook geen rechtvaardiging de auteur geld te geven als het een ander wel lukt. Het daadwerkelijk verdienen van geld is dan de prestatie van de uitgever, die een gat in de markt heeft gevonden. De auteur heeft zijn prestatie al geleverd: hij heeft een boek geschreven, eigenlijk al zonder daar geldelijke beloning voor te verwachten. Een beetje als iemand die een blog schrijft waarin intellectueel eigendom voor leken verduidelijkt wordt…

Beter dus –aldus Engelfriet- om hergebruik van je werk te zien als promotie van je werk, en inspiratiebron voor anderen. Engelfriet haalt Robert Scoble aan: “I’ve found that the more I give away my content, the more magical stuff happens to me anyway and if that means my photos or writings or videos get used in some way that I don’t really like, well, that’s a risk I’m willing to take.”

Maar wel met naamsvermelding, want Engelfriet verdient de credits voor zijn slimme gedachten op zijn onderhoudende blog.

Het thema innovatie is in het informatietijdperk steeds belangrijker aan het worden maar de berichtgeving hierover is tot op heden gefragmenteerd en niet altijd van een hoge kwaliteit. Het online tijdschrift Sync tracht in deze behoefte te voorzien. Dit lijkt haar aardig gelukt te zijn; inmiddels verwelkomt Sync een schare vast bezoekers en groeit het aantal bezoekers van de site gestaag.

Het idee van de site is afkomstig van Jeroen Wijering, die in het kader van zijn afstuderen aan de Design Academy van Eindhoven het concept en de site van Sync ontwikkelde. In zijn ogen is innovatie een van de speerpunten geworden waarop het huidige ondernemen is gebaseerd. Innovatie zal met het oog op de voortschrijdende technologie en het duurzaam ondernemen in de komende jaren ook alleen maar belangrijker gaan worden. Wijering voelde dat er een behoefte was naar online artikelen met meer diepgang en artikelen die ook na enkele maanden nog interessant zouden zijn om te lezen en niet aan actualiteit en begrijpbaarheid zouden hebben ingeboet.

De redactie van Sync bestaat uit Jeroen Wijering zelf, Ewald Smits en Renee Kneppers is hoofdredacteur. De redactie is verantwoordelijk voor de dagelijkse nieuwtjes van de site. De grote inhoudelijk stukken worden verzorgd door journalisten, wetenschappers en andere geïnteresseerden. In feite kan iedereen meeschrijven aan Sync die in staat is ‘leesbare content over bijvoorbeeld online marketing, biotechnologie, web 2.0, milieu, hedgefunding, geneeskunde, domotica, online uitgeven, nanotechnologie, media, chemie, internet, energie of auteursrecht’ te schrijven. Zolang het maar om innovatie draait. Voor een wetenschapper kan het best interessant zijn om Sync als een output voor zijn meer populair-wetenschappelijke artikelen te gebruiken, stelt Wijers.

Het businessmodel van Sync is reuze interessant. De auteurs van de artikelen verdienen geld volgens een ‘democratisch model’. Op basis van het aantal pageviews van een auteur wordt het geld verdeeld. Het geld komt uit advertentieopbrengsten. In de inkomsten die uit de advertentieopbrengsten van de site worden gegenereerd delen de auteurs op fifty-fifty-basis mee. Op de site kunnen de auteurs zelf bekijken hoeveel er op de site verdiend wordt. Het is een uniek en eerlijk systeem. Maar dat het niet bepaald een vetpot is zal ook duidelijk zijn.

De auteurs hebben de keuze de rechten op hun artikelen via een Creative Commons licentie flexibel te regelen, of via ‘alle rechten voorbehouden’.Volgens Wijering zijn vooral wetenschappers en auteurs die nog niet veel op internet werken huiverig om gebruik te maken van een open content licentie en vandaar dat Sync de auteurs hierin de keuze laat. Mensen die op de hoogte zijn van open source en open content maken dan ook vaker gebruik van een Creative Commons licentie. Wijering, die zelf ook in zijn eigen werk als designer veel gebruik maakt van open source, propageert dat je juist altijd je beste werk onder een open content licentie beschikbaar zou moeten maken. Het is de ultieme manier om aandacht voor je werk te genereren en kan je daardoor nieuw werk en inkomsten opleveren.

Het tijdschrift is in eerste instantie bedoeld voor ondernemers maar het blijkt ook onder studenten veel gelezen te worden. Door de toegankelijke wijze waarop de artikelen geschreven zijn, is het voor iedereen die geïnteresseerd is een interessante bron om kennis te nemen van onderwerpen binnen de wetenschap, technologie en ondernemen.

Flick Radio is, zoals de naam suggereert geïnspireerd op de online foto-community flickr.com, een van de snelst groeiende foto-sharing communities ter wereld. Op Flickr kunnen mensen, geheel in de interactieve web 2.0 stijl, hun foto’s plaatsen en uiteraard kunnen medegebruikers hierop reageren. Dat dit een doorslaand succes is staat buiten kijf. Per minuut komen er 3.000 foto’s bij. Zodoende is het een plek waar veel verhalen zich afspelen; een bron van inspiratie voor innovatieve makers en verhalenvertellers.

Bert Kommerij die zelf graag fotografeert, bracht enkele maanden door op de fotocommunity. Wat hij daar dagelijks meemaakte, hield hij op zijn werklog www.flickradio.nl bij. Dit vormde uiteindelijk de basis van zijn script. Op de blog documenteerde Kommerij het hele maakproces van zowel het hoorspel als ook de film.Aldus Kommerij : “Flick Radio gaat over een man die verdwaalt in de grote fotocommunity www.flickr.com. Hij ontmoet een reislustige Engelsman, een Franse dichter, een Portugees die alleen maar cactussen fotografeert, een masochistische Sissy, en de Amerikaanse teenager: Kendra. De man ziet in haar een personage. Of is het hemzelf.” De man, in werkelijkheid Kommerij zelf, nodigt haar uit om het hoofdpersoon in een verhaal te worden dat hij wil gaan schrijven. Het meisje, Kendra, een ongewone tiener, besluit zich dan terug te trekken en de man blijft met de foto’s achter. Het verhaal is deels op waarheid gebaseerd maar er zijn ook fictieve element aan toegevoegd en de personages in de film bestaan ook. Behalve zijn eigen personage heeft Kommerij ervoor gekozen de personages door acteurs te laten vertolken.

Kommerij heeft met zijn film een tijdsdocument gemaakt. In het verhaal komen vragen aan bod zoals hoe mensen grip krijgen op hun leven en welke invloed het World Wide Web hierop heeft.Volgens Kommerij is fotografie het ultieme middel voor mensen om houvast te krijgen op het voortrazende leven, wat mensen dan weer via de digitale snelweg wereldkundig maken.Feit is dat internet nieuwe manieren van contact leggen initieert. Het script verhaalt over mensen die elkaar ontmoeten doordat de techniek dit mogelijk maakt. In het leven buiten het internet zouden die mensen elkaar waarschijnlijk nooit tegengekomen zijn. In de verhaallijn komen zodoende ook aspecten als internetidentiteit, maar ook de vervagende grenzen van privacy aan bod; het verhaal is gebouwd op snapshots van de echte identiteit van een internationale groep mensen.

Nu het hele werkproces is voltooid kan Kommerij terugblikken op een periode waarin hij zich intensief met internet als medium heeft beziggehouden. Veel heeft hij gepraat met zijn collega-mediamakers die het maar raar vonden dat hij als programmamaker een rol speelde in zijn eigen verhaal. Het script kwam niet alleen door de mediamaker tot stand maar met de andere personages werd het een verhaal. Hoe web 2.0 wil je het hebben!

Bijzonder is bovendien dat Flick Radio onder een Creative Commons licentie is gelanceerd. Kommerij werd hiertoe geïnspireerd door Marco Raaphorst, die via zijn blog een van de grote voorvechters van Creative commons in Nederland is. Raaphorst, die met zijn site marcoraaphorst.nl een Bloggie won als beste muzieklog, was verantwoordelijk voor de muziek en het sounddesign van het hoorspel en de film, en maakt zelf al vier jaar gebruik van Creative Commons licenties.Voor het hoorspel heeft Raaphorst naast eigen muziek en sounddesign muziek gebruikt van ccMixter; “het is tenslotte ook een 100% Creative Commons project.” Raaphorst ervaart het huidige auteursrecht als beperkend om muziek en andere content op het internet te verspreiden, te gebruiken en te remixen. Het bijzondere aan Flick Radio is voor hem dat alles aan het project gebruikt en bewerkt mag worden. “Dit komt de creativiteit ten goede en bovendien kan zo het project ook buiten Nederland bekend worden. Het zou geweldig zijn als op eens een Amerikaanse zender Flick Radio zou gaan uitzenden.”

Kommerij ziet het gebruik van Creative Commons licenties ook als statement naar de omroepwereld waar tot nu toe het gebruik van open content licenties ongewoon is. Bovendien is het meer dan terecht dat Flick Radio via een Creative Commons licentie is gelicencieerd. “Het script en de beelden zijn afkomstig van het web en door het onder een Creative Commons licentie te plaatsen wordt het weer teruggeven aan het internet,” aldus Kommerij.Flick Radio is inmiddels te zien op HollandDoc en op Stage6 (hoge beeldkwaliteit).