Traditioneel brengen componisten hun werk onder bij auteursrechtenorganisaties of platenmaatschappijen. Tribe of Noise ziet daar voor onbekende talenten een probleem: Het publiek moet je eerst kennen voordat je werkelijk iets aan je muziek kunt verdienen. Vandaar de mogelijkheid om bij Tribe of Noise een aantal originele eigen werken in de etalage te zetten. Onder een creative commons licentie, zodat iedereen de muziek gratis kan downloaden en verspreiden, zolang de naam van de componist vermeld wordt. Het platform is vooral bedoeld voor muzikanten die op zoek zijn naar samenwerking, erkenning, publiek en misschien ook wel een doorbraak. Ook componisten die zich los willen maken van de traditionele verdienmodellen in de industrie vinden bij Tribe of Noise onderdak.

Het platform verwacht heel wat overhoop te halen door een legaal alternatief te bieden voor het downloaden van gratis muziek. De oprichters verwijzen  naar artiesten zoals Moby, Nine Inch Nails en Radiohead die al eerste stappen gezet hebben in de richting van alternatieve muziekdistributie:

“Terwijl de traditionele muziekindustrie nog steeds in termen van repressie denkt door gebruik te maken van digital rights management en de waakhonden van de industrie, denken wij liever in oplossingen voor gelijkgestemden,” aldus Sandra Brandenburg, medeoprichter van Tribe of Noise in een persbericht. ”Het was eigenlijk helemaal niet moeilijk om onafhankelijke artiesten te vinden die geloven in het delen van hun muziek en die zelfs fans en professionals aanmoedigen om hun werk vrij te distribueren en te bewerken. Ik bewonder deze bands voor hun moed en inzicht over de richting die we met zijn allen op gaan. Alle muziek op ons platform is legaal en vrij beschikbaar voor fans, maar kan ook commercieel worden toegepast. Zolang de artiest maar wordt vermeld en afgeleid werk onder dezelfde licentie beschikbaar wordt gesteld.”

Tribe of Noise ziet zich geruggesteund door een  jaarlijks NDP-onderzoek uit 2007 naar internetgebruik in de Verenigde Staten uit dat er sprake was van een stijging van gratis verkregen muziek en een scherpe daling van de hoeveelheid gekochte muziek. Ondanks de toename van gekochte digitale downloads van 7% naar 10% was dit niet voldoende om de daling van cd-verkopen van 41% naar 32% te compenseren. Hoewel de muziekindustrie zich in een negatieve spiraal bevindt, zijn de inkomsten nog steeds dusdanig groot dat zij niet in staat lijkt om de sprong richting toekomst te maken. De muziekindustrie en met name artiesten gaan door een diep dal, zo concludeert Tribe of Nosie, maar het platform neemt een ‘Darwinistische houding’ aan; alleen als je je aanpast aan de nieuwe situatie kun je overleven:

“Als je momenteel een paar miljard verdient op de traditionele wijze, zal het zweet je uitbreken tijdens de aandeelhoudersvergadering waarop je het verlies aan marktaandeel moet uitleggen. Maar het komt nog steeds neer op heel veel geld, dus je bent niet bepaald gemotiveerd om je oude werkwijze overboord te gooien. Als je zoals Tribe of Noise een nieuwkomer bent, kan de groeicurve alleen maar omhoog en dat werkt erg motiverend,” concludeert Chief of Noise Hessel van Oorschot.

Daarnaast is er sprake van een enorme aanwas van nieuwe muziek, nieuwe artiesten, bands en andere liveacts die onder andere dankzij de populariteit en het gebruikersgemak van digitale muziekprogramma’s de behoefte hebben hun eigen producties aan de man te brengen. Dat de drempel tegenwoordig lager is dan voorheen staat buiten kijf. Zo hoeft een muzikant tegenwoordig niet over een dure studio te beschikken om goede opnames te kunnen maken.

Vanuit de deels achterhaalde wijze waarop media en de muziekindustrie met muziek, artiest en muziekliefhebber omgaan, ontstond de behoefte om laagdrempelig muziek online te verspreiden en te promoten. In de zomer van 2005 werd het online muziekplatform Simuze in het leven geroepen. Initiatiefnemers van Simuze zijn We vs Death-bassist Marten Timan, die al tijdens zijn afstuderen in 2004 een eerste opzet voor het muziekplatform had ontwikkeld en Bjorn Wijers die jarenlange ervaring heeft met een keur aan internetprojecten. Het onlineplatform is een plek waar aanbod en vraag, vertegenwoordigd door muzikanten en muziekliefhebbers, elkaar ontmoeten en muziek uitwisselen, remixen en bewerken. Afgelopen jaar werd muzikant en inmiddels afgestudeerde student voor nieuwe media en digitale cultuur, Maarten Brinkerink bij Simuze betrokken. Simuze is het eerste project binnen de ‘Stichting Open Media’ dat door Timan en Wijers in 2004 is opgericht om ‘creativiteit te bevorderen binnen diverse mediavormen en het delen van kennis daarvan’.

De oprichters van Simuze hebben er expliciet voor gekozen dat de gebruikers van de site de muziek onder een open content licentie beschikbaar kunnen maken en propageren daarmee een meer open vorm van auteursrecht. Door het gebruik van een Creative Commons licentie naar keuze kan de muzikant eigen muziek beschermen, terwijl andere gebruikers van Simuze tegelijkertijd de vrijheid hebben dit materiaal te bewerken of te remixen, hetgeen Simuze onderscheidt van haar tegenhangers.

De gekozen formule blijkt dan ook een doorslaand succes. Simuze maakt momenteel een enorme groei door, en verwelkomt 40.000 nieuwe bezoekers per maand. Inmiddels hebben zo’n 600 artiesten zich aangemeld bij het platform en vallen er op de site 1500 tracks te beluisteren, voornamelijk in het genre experimenteel en alternatief. Maar de deur staat ook wijd open voor andere genres zoals funk, rock, brut, hiphop, vage reggae, pop, jazz, indie-pop en electro; die zijn allemaal op Simuze vertegenwoordigd. Niet voor niets werd het platform begin dit jaar door de Holland Open uitgeroepen tot Holland Open Doorbraakproject 2007. Naast het organiseren van forumbijeenkomsten, live-avonden en lezingen in voornamelijk Utrecht hebben de oprichters van Simuze begin dit jaar bovendien een speciale Simuze compilatie samengesteld met als titel ‘Share this vibe’ waarop een selectie van elektronische muziek van de site gratis te downloaden is. Met een bandjesavond in november 2007 op de Stubnitz in Amsterdam, hebben de initiatiefnemers van Simuze aangetoond hun ambities te willen vergroten. Ze hebben duidelijk gemaakt dat er muziek van goede kwaliteit op het forum te vinden is en dat er een publiek bestaat voor open content muziek!

Flick Radio is, zoals de naam suggereert geïnspireerd op de online foto-community flickr.com, een van de snelst groeiende foto-sharing communities ter wereld. Op Flickr kunnen mensen, geheel in de interactieve web 2.0 stijl, hun foto’s plaatsen en uiteraard kunnen medegebruikers hierop reageren. Dat dit een doorslaand succes is staat buiten kijf. Per minuut komen er 3.000 foto’s bij. Zodoende is het een plek waar veel verhalen zich afspelen; een bron van inspiratie voor innovatieve makers en verhalenvertellers.

Bert Kommerij die zelf graag fotografeert, bracht enkele maanden door op de fotocommunity. Wat hij daar dagelijks meemaakte, hield hij op zijn werklog www.flickradio.nl bij. Dit vormde uiteindelijk de basis van zijn script. Op de blog documenteerde Kommerij het hele maakproces van zowel het hoorspel als ook de film.Aldus Kommerij : “Flick Radio gaat over een man die verdwaalt in de grote fotocommunity www.flickr.com. Hij ontmoet een reislustige Engelsman, een Franse dichter, een Portugees die alleen maar cactussen fotografeert, een masochistische Sissy, en de Amerikaanse teenager: Kendra. De man ziet in haar een personage. Of is het hemzelf.” De man, in werkelijkheid Kommerij zelf, nodigt haar uit om het hoofdpersoon in een verhaal te worden dat hij wil gaan schrijven. Het meisje, Kendra, een ongewone tiener, besluit zich dan terug te trekken en de man blijft met de foto’s achter. Het verhaal is deels op waarheid gebaseerd maar er zijn ook fictieve element aan toegevoegd en de personages in de film bestaan ook. Behalve zijn eigen personage heeft Kommerij ervoor gekozen de personages door acteurs te laten vertolken.

Kommerij heeft met zijn film een tijdsdocument gemaakt. In het verhaal komen vragen aan bod zoals hoe mensen grip krijgen op hun leven en welke invloed het World Wide Web hierop heeft.Volgens Kommerij is fotografie het ultieme middel voor mensen om houvast te krijgen op het voortrazende leven, wat mensen dan weer via de digitale snelweg wereldkundig maken.Feit is dat internet nieuwe manieren van contact leggen initieert. Het script verhaalt over mensen die elkaar ontmoeten doordat de techniek dit mogelijk maakt. In het leven buiten het internet zouden die mensen elkaar waarschijnlijk nooit tegengekomen zijn. In de verhaallijn komen zodoende ook aspecten als internetidentiteit, maar ook de vervagende grenzen van privacy aan bod; het verhaal is gebouwd op snapshots van de echte identiteit van een internationale groep mensen.

Nu het hele werkproces is voltooid kan Kommerij terugblikken op een periode waarin hij zich intensief met internet als medium heeft beziggehouden. Veel heeft hij gepraat met zijn collega-mediamakers die het maar raar vonden dat hij als programmamaker een rol speelde in zijn eigen verhaal. Het script kwam niet alleen door de mediamaker tot stand maar met de andere personages werd het een verhaal. Hoe web 2.0 wil je het hebben!

Bijzonder is bovendien dat Flick Radio onder een Creative Commons licentie is gelanceerd. Kommerij werd hiertoe geïnspireerd door Marco Raaphorst, die via zijn blog een van de grote voorvechters van Creative commons in Nederland is. Raaphorst, die met zijn site marcoraaphorst.nl een Bloggie won als beste muzieklog, was verantwoordelijk voor de muziek en het sounddesign van het hoorspel en de film, en maakt zelf al vier jaar gebruik van Creative Commons licenties.Voor het hoorspel heeft Raaphorst naast eigen muziek en sounddesign muziek gebruikt van ccMixter; “het is tenslotte ook een 100% Creative Commons project.” Raaphorst ervaart het huidige auteursrecht als beperkend om muziek en andere content op het internet te verspreiden, te gebruiken en te remixen. Het bijzondere aan Flick Radio is voor hem dat alles aan het project gebruikt en bewerkt mag worden. “Dit komt de creativiteit ten goede en bovendien kan zo het project ook buiten Nederland bekend worden. Het zou geweldig zijn als op eens een Amerikaanse zender Flick Radio zou gaan uitzenden.”

Kommerij ziet het gebruik van Creative Commons licenties ook als statement naar de omroepwereld waar tot nu toe het gebruik van open content licenties ongewoon is. Bovendien is het meer dan terecht dat Flick Radio via een Creative Commons licentie is gelicencieerd. “Het script en de beelden zijn afkomstig van het web en door het onder een Creative Commons licentie te plaatsen wordt het weer teruggeven aan het internet,” aldus Kommerij.Flick Radio is inmiddels te zien op HollandDoc en op Stage6 (hoge beeldkwaliteit).

Zelf is Raaphorst sinds jaar en dag fervent gebruiker van Creative Commons licenties; zo past hij de de open licentie structuur toe bij het bloggen op zijn eigen site, voor de stukken die hij schrijft voor de Nieuwe Reporter en het E-zine Sync, maar ook als componist voor zijn muziek, als hobbyfotograaf op flickr en als mede-eigenaar van het online muzieklabel Disfish; Voor al zijn multimediale activiteiten biedt Creative Commons uitkomst!

Naast frequent CC-gebruiker, is Marco zichtbaar actief als ervaringsdeskundige, en vaandeldrager in Nederland en Belgie. Zo geeft hij om de zoveel tijd lezingen over Creative Commons en houdt hij de nationale en internationale ontwikkelingen op het gebied van copyright en licenties op de voet bij, middels zijn eigen blog. Daarnaast verschaffen de licenties hem nieuwe mogelijkheden om op innovatieve wijze voort te bouwen op het werk van anderen. Zo maakte hij voor het succesvolle project Flick Radio, samen met mediamaker Bert Kommerij gebruik van onder CC gelicenseerde  Flickr foto’s, om op basis van andermans kiekjes tot een fictief geheel nieuw verhaal te komen. Voor het initiatief, ondersteund door de publieke omroep (RVU)  componeerde hij de muziek en zorgde Raaphorst voor het sounddesign van het hoorspel en de film. Dit project werd onder de naamsvermelding licentie gepubliceerd, waarmee Creative Commons in Nederland onder de aandacht werd gebracht bij de publieke omroep.

Momenteel is Raaphorst bij een nieuw project van Kommerij betrokken, genaamd Media Me, waarin de media van tegenwoordig centraal staat. Het media project zal in de toekomst eveneens onder een Creative Commons licentie worden uitgebracht, aldus Raaphorst. Een uitstekende gelegenheid om hem wat vragen te stellen over zijn overwegingen in het gebruik van Creative Commons.  

Hoe ben je in aanraking gekomen met Creative Commons?  

Toen ik mijn bedrijf Melodiefabriek in 2003 startte, bestond er bij de BUMA geen optie om je muziek online te zetten zonder dat hieraan veel regelwerk vooraf ging en zonder de BUMA vooraf voor haar diensten te betalen. Ik ben mij toen gaan verdiepen in het auteursrecht en in mijn geval bleek de BUMA geen reële optie te zijn. De BUMA is interessant voor muzikanten wiens muziek veelvuldig op de radio wordt gespeeld. Het ging er mij met name om mijn copyright te waarborgen voor mijn online activiteiten.Via gesprekken met internationale contacten werd ik op het bestaan van Creative Commons gewezen en ben ik op het idee gekomen het open content licentiesysteem te gaan gebruiken. Nadat ik de site van de organisatie had bezocht, trof ik daar veel voorbeelden aan hoe de licenties werken. Vanaf het begin af aan had ik er een goed gevoel bij en was het mij duidelijk dat het voor mij als muzikant heel goed zou kunnen werken. 

Welke CC-licenties gebruik jij voornamelijk?

Tot twee jaar geleden gebruikte ik voornamelijk de licentie Naamsvermelding/Niet –Commercieel/Gelijkdelen. Ik heb op een gegeven moment het Gelijkdelen eraf gehaald. Ik gebruik nu voornamelijk voor mijn eigen werk de licentie Naamsvermelding/Niet Commercieel. Het liefst gebruik ik namelijk een licentie die voor het publiek eenvoudig is te begrijpen en die niet te veel voorwaarden stelt. Waarbij ik natuurlijk wel beschermd ben tegen commercieel misbruik.  Af en toe heb ik de indruk dat voor bepaalde content andere licenties van Creative Commons een beter alternatief zouden kunnen zijn. In ieder geval is het belangrijk de licenties zorgvuldig te kiezen. Ik ben ervan overtuigd dat het voor Creative Commons gebruikers goed is om af en toe te experimenteren met de licenties om te onderzoeken of je met bepaalde licenties juist meer aandacht genereert voor je werk dan voorheen. 

Op welke manier pas jij CC-licenties voor verschillende soorten content toe?

Op mijn weblog gebruik ik voor zowel de tekst, het beeld als ook de muziek dezelfde licentie.Wanneer ik samenwerk moet ik wel eens van mijn gebruikelijke licentie afwijken en voor een andere licentievorm kiezen.  Ik fotografeer in mijn vrije tijd. Het is niet mijn vak en daarom wil ik de licentie waaronder ik de foto’s op het internet publiceer, zoals bijvoorbeeld op de online fotocommunity flickr, laagdrempelig houden. Het leuke is dat mijn foto’s vaker door anderen worden gebruikt zoals voor de New Generation Big Band.   

Zijn de CC- licenties een handige manier om content te verspreiden?

Absoluut. Je ziet dat steeds meer mensen Creative Commons kennen en het steeds meer zijn gaan gebruiken. Bovendien plaats ik mijn muziek op websites en forums zoals archive.org en ccMixter waar iedereen CC-licenties gebruikt en zodoende iedereen het hergebruik-principe kent.  Wat wel eens voorkomt is dat mensen je werk gebruiken zonder de licenties in acht te nemen. Mijn muziek wordt in veel podcasts gebruikt. Er wordt mij echter zelden gevraagd of zijn mijn muziek voor de podcast mogen gebruiken. Dit komt omdat mensen vaak de licenties niet begrijpen en ook omdat er binnen Creative Commons hierover nog veel discussie bestaat.  

Wat zou er aan de licenties verbeterd kunnen worden?

Er moet meer discussie over de licentievormen komen. Internationaal gebeurt dit al. Het is noodzakelijk dat ook in Nederland hierover meer discussie ontstaat.Een wat duidelijkere uitleg van de gecompliceerdere licenties zou er voor kunnen zorgen dat mensen voor een ander type licentie kiezen. Zo is bijvoorbeeld de term Niet–commercieel heel vaag en veel te ruim gedefinieerd. Door deze licentie subtieler te definiëren zal de licentie voor het publiek eenvoudiger te begrijpen zijn.

Hoe kijk jij aan tegen toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van het gebruik van open content en CC-licenties?

Ik ga ervan uit dat in de toekomst het gebruik van de open content licenties alleen maar zal toenemen. Bovendien zullen veel mensen ertoe neigen de content onder een ruimere licentie te publiceren dan het een paar jaar geleden het geval was. Ik overweeg zelf het commerciële attribuut achterwege te laten. Het is echter nog maar een overweging omdat je mogelijkerwijs inkomsten misloopt. Aan de andere kant kan je op deze manier naamsbekendheid verwerven waardoor je als muzikant weer opdrachten kan binnen halen om muziek te maken.In principe zou ik mijn werk onder alleen Naamsvermelding licentie kunnen publiceren als mijn website in de toekomst meer bezoekers gaat trekken en ik van de reclame-inkomsten en opdrachten die ik binnenkrijg, kan leven. Van een weblog alleen leven is immers vrij lastig. 

Heb jij een advies voor toekomstige open content gebruikers?

Volgens mij is het een kwestie van gewoon doen! Mensen moeten niet bang zijn voor verlies van inkomsten wanneer zij content onder een laagdrempelige licenties publiceren. Op het World Wide Web willen mensen zien en horen!Beluister hieronder een fragment van het interview met Marco Raaphorst over Creative Commons en de toepassing van de Creative Commons licenties op open content. http://www.opencontent.nl/wp-content/uploads/raaphorst_fragment.mp3